از اين نظر متّحد است . جواب مقصود و مراد مولى از برگشتن برقّيّت ، رقّيّت محضه و مملوكيّتى است كه رائحه حرّيت در آن نباشد همچون قبل از مكاتبه نه به اصل رقيّت چه آنكه اين معنى تا تمام قيمت را نياورده حاصل مىباشد . و حاصل آنكه : مكاتب مشروط قبل از عقد مكاتبه رق محض و مملوك مطلق است و پس از مكاتبه اگر چه به اصل رقيّت باقيست ولى متشّبث به حريّت شده و رائحه آزادى در او پيدا گشته از اينرو اگر به شرط عمل كرده و تمام قيمتش را تسليم مولى بكند حرّ محض شده و در غير اين صورت به همان رقيّت محضه كه قبلا بوده عود مىنمايد . قوله : و لو شرط عوده فى الرّق : ضمير در [ شرط ] بمولى و در [ عوده ] به مملوك راجعست . قوله : ان خالف شرطا : ضمير در [ خالف ] بمملوك راجعست قوله : شرطه عليه فى صيغة العتق : ضمير در [ شرطه ] بمولى و در [ عليه ] به مملوك راجعست و غرض شارح ( ره ) از اين عبارت تفسير كلمه [ شرطا ] است كه در متن مصنّف ( ره ) مىباشد يعنى و مقصود از [ شرطا ] شرطى است كه مولى بر مملوك در صيغه عتق نموده است . قوله : لتضمّن الشّرط عود من تثبت حرّيته رقّا : كلمه [ تضمن ] به صيغه مصدر بوده و [ الشّرط ] مضاف‌اليه آن و در معنا فاعل مىباشد و كلمه [ عود ] مفعول براى [ تضمن ] است و [ من موصوله ] مضاف‌اليه براى عود بوده و [ تثبت حرّيته ] صله و عائد براى [ من ] مىباشد و كلمه [ رقا ] منصوب